Antalya, hızlı nüfus artışı, plansız kentleşme ve iklim değişikliğinin doğurduğu risklerle karşı karşıya. Kentin bugünkü sorunlarını çözmek kadar geleceğini hazırlamak da önem taşıyor. Geçtiğimiz günlerde Vali Hulusi Şahin’e sunulan “Antalya Sürdürülebilirlik Raporu”, bu ihtiyaca dikkat çekerek 2050-2100 dönemine ilişkin bütüncül çözüm önerileri ortaya koyuyor.
Antalya Dayanışma Grubu Teknik Kurulu tarafından hazırlanan 184 sayfalık çalışma, inşaat, çevre, makine ve harita mühendisleri ile ekonomistlerden oluşan bir uzman ekibin katkısını taşıyor. Yedi ana başlık altında kentleşme, ulaşım, altyapı, çevre, ekonomi ve sosyal politikaları ele alan raporun temel mesajı açık: Antalya’nın geleceği planlama, bilim ve ortak akıl temelinde şekillendirilmeli.
Raporda, Antalya’nın tarihsel süreçte büyüdüğü ancak bu büyümenin sağlıklı ve planlı gerçekleşmediği vurgulanıyor. Parsel bazlı kararlar yerine mahalle ve bölge ölçeğinde bütüncül planlamaya geçilmesi öneriliyor. Kent estetiği de yalnızca görünüşle sınırlı tutulmuyor; yaşam kalitesi ve kent kimliğinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Çarpık yapılaşmış alanların planlı dönüşümle ele alınması, afetlere dirençli bir kent oluşturulmasının öncelikli gündem olması gerektiği belirtiliyor.
Ulaşım, raporun öne çıkan başlıklarından biri. Artan nüfus ve turizm hareketliliği mevcut sistemi zorluyor. Antalya için dijital veriye dayalı; kara, raylı, deniz ve hava ulaşımını birlikte değerlendiren uzun vadeli bir Ulaşım Master Planı hazırlanması öneriliyor. Raylı sistemlerin ulaşımın ana omurgasını oluşturması, havalimanı kapasitesinin ise 2050 projeksiyonları dikkate alınarak planlanması önem taşıyor.
İklim değişikliği, altyapı yatırımlarının da yeniden düşünülmesini gerektiriyor. Ani ve şiddetli yağışlara karşı suyun doğal akışını ve havza bütünlüğünü esas alan drenaj sistemlerine ihtiyaç var. Enerji arz güvenliğini güçlendirmek için yerel yenilenebilir kaynaklara dayalı bir enerji master planı hazırlanması öneriliyor.
Su konusu ise Antalya’nın geleceği açısından belirleyici. Raporda, su stresi altındaki kentler arasında yer alan Antalya’da yeraltı ve yerüstü sularının birlikte yönetilmesi gerektiği belirtiliyor. Entegre su yönetimine geçilmemesi halinde su kıtlığı riskinin artacağına dikkat çekiliyor. Yapılaşma baskısı altındaki kıyıların ve falezlerin korunması için de bilimsel sınırlar belirlenmesi, ekolojik taşıma kapasitesinin gözetilmesi isteniyor.
Antalya’nın doğal zenginlikleri ve turizm potansiyeli büyük fırsatlar sunuyor. Ancak bu değerlerin yarattığı nüfus, yatırım ve ziyaretçi yoğunluğu, doğru yönetilmediğinde kent üzerindeki baskıyı artırıyor. Bu nedenle ekonomik gelişme ile doğal varlıkların korunmasını birlikte ele almak gerekiyor.
Raporun değeri, sorunları sıralamakla yetinmeyip çözüm yolları da göstermesinde. Bundan sonraki aşama, önerileri somut hedeflere, takvimlere ve uygulamalara dönüştürmek. Siyasi, bürokratik ve sivil toplum aktörlerinin ortak bir anlayışla hareket etmesi şart. Bu sürekliliği sağlayacak bir planlama ajansının oluşturulması da değerlendirilebilir.
Vali Hulusi Şahin’in toplantıda belirttiği gibi, reçeteyi yazmak kolay; acı reçetenin içindeki ilaçları yutmak ise o kadar kolay değil. Antalya’nın 2100 vizyonu, bugünden alınacak kararlarla anlam kazanacak.
Gürsel Demirok
